skały i minerały

Andrzej Hołdys

"Ilustrowany słownik skał i minerałów" Jerzego Żaby

"Ilustrowany słownik skał i minerałów" Jerzego Żaby

Słownik prof. Żaby zawiera opisy ponad tysiąca minerałów i prawie 700 skał. To najobszerniejsza tego typu publikacja na polskim rynku i - jak twierdzi jej autor - jedna z większych na świecie

Na Marsie był kiedyś raj

odsłaniając szare wnętrze. Wybrany stamtąd skalny proszek trafił do pokładowych przyrządów SAM oraz CheMin. Skała okazała się rodzajem scementowanego mułu, zawierała minerały ilaste i siarczanowe, które miliardy lat temu tworzyły się w wilgotnym środowisku. Iły są bowiem produktem reakcji wody oraz minerałów

Ziemia pełna skarbów

geologicznie stanowi całość z położonymi na południu Sudetami. To kraina rozlicznych pasm górskich i masywów wulkanicznych mających różny wiek i budowę. Taka mozaika zwykle oznacza bogactwo minerałów. Naukowcy znaleźli ich na Dolnym Śląsku około 600, zidentyfikowano tu także większość znanych nauce skał. Nic

Opleciona pajęczyną ścieżek

Opleciona pajęczyną ścieżek

minerał z przygotowanych kamieni w kopalni minerałów Lengenbach. Ryby zaklęte w skale Jeśli kochasz gady – ruszaj na Monte San Gorgio, czyli Górę Jaszczurów. To najchętniej odwiedzany szczyt w rejonie jeziora Lugano, i to nie tylko z powodu widoków. Ponieważ 200 mln lat temu rozciągało się tu

Atlantyckie życie głęboko pod życiem

Atlantyckie życie głęboko pod życiem

Żeby do niego dotrzeć, uczeni z USA musieli najpierw przedostać się przez 4,5 km wody morskiej. Potem przebili się przez osady leżące na dnie oceanu i dotarli do skał skorupy ziemskiej. Dowiercili się w sumie na głębokość 250 m poniżej dna. O wynikach swoich badań, które przeprowadzili w 2012 r

Meteoryty odpowiadają, kiedy uformowała się skorupa Ziemi

Meteoryty odpowiadają, kiedy uformowała się skorupa Ziemi

skały o większej gęstości opadały na dno, a minerały o mniejszej gęstości wypływały na powierzchnię. - Ustalenie czasu i sposobu tworzenia się poszczególnych warstw opiera się na wiedzy o składzie materiału, z którego uformowała się Ziemia - mówi dr Amelin. - Meteoryty są pozostałościami pierwotnej

Dwutlenek węgla można zamknąć w skałach

Dwutlenek węgla można zamknąć w skałach

W Islandii od 2012 r. trwa projekt CarbFix. Dwutlenek węgla produkowany przez elektrownię w Reykjaviku jest rozpuszczany w wodzie i wtłaczany pół kilometra w głąb pobliskich skał. To eksperyment, który ma wykazać, czy da się ten cieplarniany gaz bezpiecznie i w trwały sposób schować pod ziemią. Po

Baaardzo stare życie

Baaardzo stare życie

, która słynie z pradawnych stromatolitów, w archaiku, czyli w najstarszym eonie geologicznym, który trwał od 4 mld do 2,5 mld lat temu - musiała zalegać pod powierzchnią oceanu. Pierwsze ślady życia z... Australii Autorzy pracy piszą jednak, że wśród odkrytych przez siebie skał i stromatolitów znaleźli

Czy osady z Żółtej Rzeki wyjaśnią przyczyny zlodowacenia?

Czy osady z Żółtej Rzeki wyjaśnią przyczyny zlodowacenia?

spadek zawartości CO2 w atmosferze na początku epoki lodowcowej, wietrzenie minerałów i powstawanie węglanów wiąże bowiem duże ilości tego gazu z atmosfery. Następnym krokiem do wyjaśnienia zmian klimatu na naszym globie będzie badanie porównujące erozję skał na lądzie oraz ich wpływ na zmiany zapisów w

Niesamowite odkrycie: w Kanadzie znaleziono najstarsze ślady życia. Sprzed blisko 4 mld lat!

Niesamowite odkrycie: w Kanadzie znaleziono najstarsze ślady życia. Sprzed blisko 4 mld lat!

odkrytych skamielin. Proporcje uranu i ołowiu w skałach otaczających skamieliny wskazują na to, że nasze najstarsze przodkinie żyły 3,77 mld lat temu. Natomiast proporcje samaru i neodymu pokazują, że mogły one żyć aż 4,28 mld lat temu. Tak czy inaczej jest to odkrycie niesamowite. Pokazuje bowiem, że życie

Życie na Ziemi narodziło się już 4,1 mld lat temu?

Życie na Ziemi narodziło się już 4,1 mld lat temu?

Ziarna cyrkonu to najstarsze minerały znajdowane w skorupie ziemskiej. Te z Australii Zachodniej, skąd pochodzi też cyrkon z węglowym śladem opisany w "PNAS", liczą sobie nawet 4,4 mld lat. Powstały więc ledwie 150 mln lat po narodzinach Ziemi i ciągle są takie same! Z kolei pytanie o to

Tak wyglądała Ziemia 3 mld lat temu. Zdziwisz się

Tak wyglądała Ziemia 3 mld lat temu. Zdziwisz się

morską, która przekształca w nich skały, tworząc granit (a powracając, wynosi liczne minerały i stąd jest słona). Geolodzy są zresztą bardzo ciekawi tego procesu i m.in. dlatego nie ustają w próbach przewiercenia się przez cienką skorupę ziemską znajdującą się pod oceanem. - Bez granitu nie byłoby

Najstarsze indygo świata znaleziono w Peru

Najstarsze indygo świata znaleziono w Peru

Południowej wykorzystywali indygowce. Jednak organiczny barwnik szybko ulegał rozkładowi (na szczęście mamy pustynie). Majowie mieszali go więc z różnymi minerałami, uzyskując swój słynny niebieski. Z kolei starożytni Egipcjanie najpierw korzystali z lazurytu, skały powstającej w głębi Ziemi ze ściśniętego

Wielkie pytania małych ludzi. Z czego powstaje piach?

Wielkie pytania małych ludzi. Z czego powstaje piach?

twardniała. Trwało to setki milionów lat. Meteoryty odpowiadają, kiedy uformowała się skorupa ZiemiGdy ten proces się zakończył, Ziemię tworzyły skały zbudowane z rozmaitych składników. To zaś zapoczątkowało ich pękanie i kruszenie się. - Każdy składnik jest nieco inny. Gdy skała się nagrzewała pod wpływem

NASA przesyła pozdrowienia z Marsa i potwierdza ślady wody na planecie

NASA przesyła pozdrowienia z Marsa i potwierdza ślady wody na planecie

ilasta dolina, a w tle góry zbudowane z minerałów o wysokim zasiarczeniu. Zróżnicowana budowa i skład formacji na powierzchni planety wskazują na zmienne warunki klimatyczne. Część z tych formacji mogła powstać wskutek erozyjnego działania wody przed miliardami lat. Zespół badawczy odpowiedzialny za

Wodne atrakcje

Wodne atrakcje

tu nazywany „małą Niagarą” przełom Renu: co sekunda spływa z hukiem 700 tys. l wody, tworząc wodospad o 23 m wysokości i 150 m szerokości. Ze środka kipieli wyrasta skała, która opiera się skutecznie falom od tysięcy lat. Całość widoku uzupełniają zamki: nad jednym brzegiem góruje Laufen

Polskie plaże - jedne z najpiękniejszych na świecie

Polskie plaże - jedne z najpiękniejszych na świecie

trzeba tam szukać z lupą w ręku, są małe i schowane pomiędzy skałami. Stąd zresztą ich nazwa - plaże kieszonkowe. Większość szwedzkiego czy fińskiego wybrzeża Bałtyku to skały, głazy i kamienie, czasem szuwary. To zresztą z Półwyspu Skandynawskiego pochodzą prawie wszystkie otoczaki, które można znaleźć

Wajrak w krainie ptasiego smoka. "Król Alp powrócił!"

Wajrak w krainie ptasiego smoka. "Król Alp powrócił!"

bardziej chodzi o to, że te ptaki żyją w niedostępnych górach i mało kto jest w stanie dostać się wszędzie tam, gdzie one dolatują bez trudu. Dla orłosępa podlecieć na jakąś skalną półkę ze skałami bogatymi w minerały żelaza to przecież żaden problem. A człowiek może nigdy tam nie dotrzeć.  Orłosępy

Jak wyglądają prawdziwi Marsjanie? Mogą przypominać mieszkańców ziemskich głębin

okazała się rodzajem scementowanego mułu, zawierała minerały ilaste i siarczanowe, które tworzyły się w wilgotnym środowisku. Iły są bowiem produktem reakcji wody oraz minerałów skał magmowych takich jak oliwin. Obecność siarczanu wapnia sugerowała zaś, że wszystko odbywało się w środowisku o odczynie

Wielka uczona i wyjątkowe święto. O kim warto pamiętać w ten weekend

Wielka uczona i wyjątkowe święto. O kim warto pamiętać w ten weekend

użytego do syntezy uranu, a mniejsza od minerału pochodzenia naturalnego. Wniosek? W powolnym procesie uran zmieniał się w inny pierwiastek, również promieniotwórczy, który kumulował się w skałach. Maria nie tylko dowiodła istnienia nowych pierwiastków w 1898, ale dzięki serii fizyko-chemicznych przemian

Wojna górników z naukowcami, czyli buldożerem w najstarsze zarodki

Wojna górników z naukowcami, czyli buldożerem w najstarsze zarodki

rozmowie z „Nature” przyznaje jednak, że to właśnie dzięki kopalni fosforytów w ogóle natrafiono na złoże skamieniałości. Górnicze buldożery w trakcie pracy odsłoniły nowe warstwy skał. W 1995 r. zupełnym przypadkiem przejeżdżał w pobliżu także prof. Jerzy Dzik. – Zatrzymałem samochód i

Ciemna biosfera. Czy życie sięga głębiej, niż przypuszczamy?

. Bakterie odkryte przez Giovanniego żyją w porowatych skałach głęboko pod dnem oceanu i polegają na węglowodorach pochodzących z głębin. Jak się okazało, te związki węgla i wodoru nie są wytwarzane przez biosferę znajdującą się wyżej, wystarcza ciśnienie i dwutlenek węgla w wodzie. Interakcje między wodą a

Mika dla alergika

minerału na własnej skórze, wystarczy odłupać kawałek skały, skruszyć ją i zmiażdżyć. Po zmieszaniu kilku kolorów w odpowiednich proporcjach i uzyskaniu pożądanego odcienia mineralny proszek może służyć jako cień do powiek albo róż do policzków. Pierwsze kosmetyki do makijażu z minerałami pojawiły się na

Mnóstwo wody na Marsie

Cały rejon Marsa, po którym porusza się łazik Opportunity, niegdyś tonął w wodzie - informują w "Science" amerykańscy badacze. Instrumenty łazika już wcześniej wykryły tam minerały, które musiały wytrącać się w wodzie. Teraz naukowcy zauważyli, że w badanych przez łazik i oddalonych o 6

Na Srebrnym Globie też działał kompas

uderzały w powierzchnię Księżyca. Teraz naukowcy dokładnie przebadali jedną z takich księżycowych skał, upewniając się wpierw, że tworzące ją minerały nigdy nie przeżyły szoku związanego z uderzeniem meteorytu. I twierdzą, że ok. 4,2 mld lat temu musiała leżeć w silnym trwałym polu magnetycznym Księżyca

Mauritia, zaginiony ląd pod Oceanem Indyjskim

Powierzchnia Ziemi nie zawsze wyglądała tak jak dzisiaj. Kontynenty dryfują po oceanie roztopionych skał znajdujących się w jej wnętrzu - np. Ameryka odsuwa się teraz od Europy - ciągle przeorując i zmieniając oblicze naszej planety. Naukowcy uważają, że przeszło 750 mln lat temu istniał jeden

Czarna prognoza dla Ziemi. Cofniemy się o pół miliarda lat?

- cykliczne zmiany orbity i osi Ziemi, erupcje wulkanów pompujące dwutlenek węgla do atmosfery, zmiany w przebiegu prądów morskich, rozwój życia, zmiany albedo Ziemi (tego, ile promieniowania słonecznego odbija ona w kosmos) oraz procesy usuwania CO2 z powietrza związane z wietrzeniem i wymywaniem skał przez

Wiadomości z Hadesu

analizy sugerowały, że cyrkony z Jack Hills narodziły się blisko powierzchni planety w skałach tworzących skorupę ziemską. Odkryto też wtrącenia kwarcu - minerału typowego dla skał granitowych budujących kontynenty. Bruce Watson z Rensselaer Polytechnic Institute (USA) i Marc Harrison z Australian

Księżyc ze Słońcem trzęsą Ziemią

, odkryli w nich specyficzne przesunięcia. Stalagmity rosną niczym drzewa. Pełna minerałów woda skapująca przez skalne szczeliny (i formująca na jaskiniowych sufitach stalaktyty) nakłada na nie kolejne warstwy, które w przekroju wyglądają jak słoje drzewa. Wstrząsy tektoniczne mogą jednak tak przesunąć

Pierwsze urodziny łazika Curiosity na Marsie

przebiegała misja: Do tej pory łazik Curiosity przesłał na Ziemię 190 gigabajtów danych, ponad 36,7 tys. pełnowymiarowych zdjęć oraz 35 tys. miniatur. Użył też ponad 35 tys. razy promienia laserowego w celu badania składu chemicznego około 2 tys. różnych obiektów. Zbierał i analizował próbki pobrane ze skał

Zwierzęta pod freskami. Po raz pierwszy je pokazali [FOTO]

zwierzęta, muszle, skały i minerały - to eksponaty pochodzące z dawnej kolekcji Schaffgotschów. Niektóre mają nawet 200 lat, dlatego w budynku klasztoru powstanie też pracownia konserwatorska. - Kiedy się tu przeniesiemy, nasze muzeum będzie jednym z najlepszych w Europie - mówi Firszt. - Wystawa będzie

Giełda minerałów

typów skał i minerałów. Dodatkową atrakcją będzie losowanie nagród wśród osób zwiedzających wystawę. Bilety wstępu: normalne 3 zł, ulgowe - 2 zł, zorganizowane grupy młodzieży szkolnej - 1 zł (trzeba je wcześniej zgłosić pod nr tel. 017 853 44 82).

Tajemnicze białe plamy na planecie Ceres... rozmnożyły się. Co tam się dzieje?

kolejne wiadomości aż miesiąc, bo po drodze sonda ma się dwa razy zatrzymać (tj. wyłączyć silniki), aby wykonać i przesłać nam nowe zdjęcia. Ma też na pokładzie instrument, który będzie badać skład mineralny skał na powierzchni, a więc wkrótce powinniśmy dowiedzieć się, co tam tak błyszczy. Źródło: NASA

Znalazł się zaginiony na Marsie lądownik! To była jedna z największych zagadek astronautyki ostatnich lat

tysięcznych milimetra, miał sprawdzać teksturę i rodzaj skał), dwa spektrometry (do analizy składu minerałów), kreta (który mógł wwiercić się na głębokość 1,5 metra i stamtąd pobrać próbki gruntu - nikt tego wcześniej nie robił na Marsie). We wnętrzu kapsuły było też ukrytych 12 "piecyków", w

Biennale w Sao Paulo 2016. Nasze szklane domy muszą runąć [RELACJA]

ekologicznym. Na jego rzeźbach odciska swe piętno pragnienie przetrwania i symbiozy z naturą, a także dalekie echo europejskiej katastrofy z lat 40. Las Krajcberga to świetny wstęp do całej wystawy. O czym szumią drzewa Biennale tradycyjnie odbywa się w trzykondygnacyjnym pawilonie zbudowanym w Parku

Groźny i życiodajny oksydan, czyli monotlenek diwodoru

gdy jej nam brakuje, po prostu zaczynamy odczuwać pragnienie. Odwodnienie jest natomiast groźne dla dzieci i ludzi starszych, zwłaszcza podczas upałów. 3 | Wodą można się zatruć. Wypicie w niewielkim czasie zbyt dużej ilości wody, zwłaszcza o niewielkiej zawartości minerałów, może wypłukać z organizmu

Polak w naskalnej galerii

najstarszych na świecie! Inni naukowcy przebadali wiek kawałków ochry (czerwonego minerału), które znaleźli u podnóża skał pokrytych malowidłami. Mają one ok. 27 tys. lat i widać na nich ślady używania przez ludzi. Nie wiadomo jednak, czy służyły do tworzenia rysunków na skałach, czy np. do zdobienia ciała

Jak się żyje robotom na Marsie?

warstwy geologiczne. W tym przypadku krążąca wokół Marsa sonda MRO wykazała, że mogą się tu znajdować minerały powstające w wilgotnym środowisku. Teraz zadaniem łazika jest ich odnalezienie i zbadanie. Praca ta może i nie jest widowiskowa, ale warto zaznaczyć, że odbywa się w wyjątkowo trudnych, nawet jak

Podmorskie górnictwo zniszczy życie?

- gigantycznej kruszarki, która pełznąc po wyrównanym dnie, będzie najpierw urabiała, a następnie rozdrabniała skałę. Za nią uwijać się będzie ładowarka - ostatnia z trzech samobieżnych maszyn, które wkrótce ruszą na podbój głębin Pacyfiku. Zbierze rozdrobnione kruszywo i dostarczy je do rury, którą urobek

A gdyby w Jankowie uszkodzono rurociąg z CO2?

składowiskach - nieprzepuszczalnych skałach. Trafiałby tam rurociągami. Pod ziemią CO2 w postaci sprężonego gazu, połączony z wodą lub związany z minerałami, pozostałby uwięziony. To jeden ze sposobów na redukcję emisji CO2 silnie popierany przez Unię, która chce dać na to pieniądze. CCS przedstawiany jest jako

Życie pod życiem. Głęboko pod dnem morskim też się żyje!

Naukowcy z USA, UE i Japonii znaleźli bakterie mieszkające w skorupie ziemskiej pod dnem Oceanu Spokojnego. Próbki osadów i skał wydobyli podczas ekspedycji kilka lat temu. O swoim odkryciu piszą w ostatnim "Science". Żeby dostać się do odkrytego przez siebie świata położonego na zachód

Zobacz, jak wydobywa się miedź. Zejdź z nami 800 m pod ziemię

tys. ton urobku, czyli skał z rudą miedzi. Do tego pięć wożących inne materiały. To różnego rodzaju platformy, cysterny i drzewiarki. Fot. Mieczysław Michalak / Agencja Gazeta Dyspozytor obserwuje podziemne pociągi na podglądzie kamer i dużym monitorze, na którym przesuwają się pociągi oznaczone

Miasto pod ziemią, czyli praca w kopalni KGHM

przystosowane dla KGHM do przewożenia od 10 do 14 osób - dwóch w kabinie i pozostałych z tyłu, na siedzeniach zamontowanych po obu stronach wzdłuż podwozia. Land roverem jedziemy aż 40 minut, przemierzając wiele korytarzy wykutych w skałach i podziwiając kierowcę, który bez wahania skręca w kolejne skrzyżowania

Co znajduje się w lądowniku Beagle-2

zwietrzałego materiału z powierzchni skał), mikroskop (dostrzega szczegóły o wielkości kilku tysięcznych milimetra, ma sprawdzać teksturę i rodzaj skał), dwa spektrometry (do analizy składu minerałów), kreta (który może wwiercić się na głębokość 1,5 metra i stamtąd pobrać próbki gruntu - nikt tego

Wielkie pytania Małych Ludzi

, kto ma rację, woda po pojawieniu się stopniowo rozpuszczała minerały i skały. Dzięki temu przybywało w niej rozmaitych pierwiastków i związków chemicznych. Jednym z najważniejszych, jak sądzą polscy i niemieccy naukowcy, w tym dr hab. Barbara Kremer i prof. Józef Kaźmierczak, był sód. Zdaniem badaczy

Czy picie wody może leczyć

wymywanie minerałów ze skał, wody tego typu charakteryzują się też zwykle obecnością dużej ilości innych minerałów. Polecane w leczeniu chorób układu krążenia i układu oddechowego. Wody żelazisto-arsenowe. W wodach mineralnych z dużą zawartością żelaza zazwyczaj występuje także arsen (bardzo rzadko spotyka

Kamica nerkowa. Ból gorszy od porodu

Upał. Powietrze pachnące rozmarynem, anyżem i morzem. Wypalone do białego dolomitowe skały jak kości prehistorycznego monstrum sterczą z lazurowych zatok. Woda przejrzysta do kilkudziesięciu metrów w głąb. U podnóży skał kolczaste gałęzie roślin, które są w stanie przetrwać upał, łapiąc wilgoć z

Jak uwięzić CO2?

- przede wszystkim Stany Zjednoczone, Niemcy i Australię. Wszystkie są w fazie badań, ale dobrze rokują i być może już za kilka lat zaczną odgrywać kluczową rolę w przechwytywaniu CO2 z atmosfery. Dwutlenek węgla uwięziony w skale Oprócz tradycyjnego wychwytywania i pompowania dwutlenku węgla w głąb

Czym oddychała młoda Ziemia

Ziemi, życie zrobiło się na tyle duże, że można by je było zobaczyć gołym okiem. Tak według naszych przypuszczeń wygląda krótka historia życia na naszej planecie. Nowojorscy astrobiolodzy zbadali cyrkony, czyli pochodzące ze skał magmowych najstarsze ziemskie minerały, które w niezmienionej formie

Na narty. Nie tylko na stokach narciarz żyje

, zabierz odpowiednią odzież, prowiant i herbatę). Ciekawa, niezwykła i tajemnicza jest Kotlina Kłodzka - pełna fantazyjnych skał, form skalnych i ostańców oraz ukrytych między nimi malowniczych miasteczek uzdrowisk. Warto się wybrać w Błędne Skałki, czyli przedziwny labirynt pełen wąskich przejść

Gejzery, gigantyczne martwe morza, słone oceany i gorące źródła. NASA odkryła wodne światy poza Ziemią

minerałami i pierwiastkami, które pochodzą z niżej leżących skał. Eksperymenty przeprowadzone w laboratorium w Tokio pokazały, że takie drobiny mogły powstać w temperaturze co najmniej 90 st. C. A więc na dnie oceanu Enceladusa w niektórych miejscach jest bardzo gorąco. „Tam mogą być źródła

Cudowne dziecko chemii. Da nam wieczną i tanią energię?

W 1839 roku niemiecki geolog Gustav Rose brał udział w ekspedycji po carskiej Rosji, w trakcie której badał minerały gór Ałtaj i Uralu, a także okolic Morza Kaspijskiego. Na skalistych zboczach Uralu w okręgu czelabińskim odkrył nieznany minerał, który nazwano perowskitem - na cześć założyciela

Najważniejsze 50 m kw. dla antropologii

uproszczeniu skała okruchowa "sklejona" z fragmentów innych skał i minerałów o ostrych krawędziach. Matthew zwrócił uwagę na znajdującą się w skale kość i zaalarmował ojca, który rozpoznał w niej ludzki obojczyk. Zafascynowany odkryciem odwrócił głaz na drugą stronę i - jak później wspominał

Mars: w kraterze Guseva mogła być woda

Marsjański łazik Spirit zdobył kolejny dowód na to, że powierzchnię Czerwonej Planety zraszała woda - poinformowała NASA. W jednej ze skał u podnóża gór Columbii łazik znalazł getyt, tj. uwodniony tlenek żelaza - minerał, który zwykle tworzy się w obecności wody. To pierwszy wyraźny ślad po wodzie

Odkryto morze na księżycu Saturna. Może okazać się oazą życia

David Stevenson, planetolog z Caltechu. - Większość obiektów zewnętrznej części Układu Słonecznego zbudowana jest ze skał i lodu, więc naukowcy przypuszczają, że chodzi właśnie o ciekłą wodę. Znalezienie kolejnych enklaw ciekłej wody w Układzie Słonecznym na nowo rozbudza fantazje o życiu poza Ziemią

Mars był stworzony dla życia

jakim przebywały te skały, z niecką Morza Martwego na Ziemi. Jeden ze spektrometrów łazika zidentyfikował też minerał, zwany na Ziemi jarozytem (uwodniony siarczan żelaza i potasu). Pochodzić on może z kwaśnych wulkanicznych jezior lub źródeł mineralnych. Zaś dr. John Grotzinger, geolog z Massachusetts

Janusz Wiewiórka - inżynier z duszą humanisty

dokumentacyjne przyrody nieożywionej". Stale wzbogacał kolekcję minerałów. Kilka lat temu powrócił do kopalni bocheńskiej, pracując tam niemal do ostatnich dni swego życia. Z jego inicjatywy utworzono lapidarium przy tamtejszej kopalni prezentujące skały z terenu Małopolski. Janusz Wiewiórka swoją pracą

Norweskie Lofoty. Historia o morzu, rekinie i męskiej przyjaźni

? MORTEN A. STRØKSNES: Dla widoku lofockich skał liczących sobie 3 miliardy lat, dla fiordów i morza tysiące ludzi potrafią dziś przejechać pół świata. Jednak dla XIX-wiecznych Norwegów piękny był ten krajobraz, z którego człowiek mógł łatwo korzystać – produktywny, czyli taki, gdzie pasły się

Woda na Ziemi jest starsza niż Układ Słoneczny - odkryli naukowcy. Skąd się wzięła?

Tlen i wodór istniały więc w przestrzeni kosmicznej przed narodzinami Słońca i z pewnością w międzygwiazdowych obłokach molekularnych nierzadko dochodziło do ich mariażu, w wyniku którego powstawały cząsteczki H2O. Pokrywały one cieniutką warstwą lodu drobiny minerałów, które tworzą pył obecny w takich

Wyprawa po złoto

Występowało tu - i nadal występuje - zarówno w litych skałach, jak i w luźnych aluwiach rzecznych. W niektórych dolnośląskich złożach koncentracja złota była dawniej tak duża, że pod Sudety ściągali poszukiwacze z całego kontynentu, licząc na to, że także im trafi się złotonośny potok lub żyła

Meteoryt spadł na chińską wioskę - zrobił dziurę w wysypisku śmieci

bagażnika. 12-kilogramowy kamień został pocięty na kawałki, które natychmiast znalazły kupców. Także auto - chevroleta malibu - sprzedano i do dziś jest atrakcją wielu wystaw i giełd minerałów. Oczywiście z rozbitym bagażnikiem. Zapłacono za nie ponoć 100 tys. dol. i wciąż nabiera wartości. W Szwecji

Na tropie wielkich gadów

Poza przyciągającymi wzrok minerałami można też znaleźć w ziemi ślady dawnego życia - od trylobitów, małych morskich stawonogów z początków ery paleozoicznej, po kości wielkich płazów, gadów i ssaków. Niedaleko Krzemionek, w Bałtowie nad Kamienną, odkryto wiele lat temu wspaniale zachowane tropy

Kolorowe plaże - cud natury

Piasek z geologicznego punktu widzenia to luźna, osadowa skała, złożona z niezwiązanych spoiwem ziaren mineralnych (na naszych plażach najczęściej jest to piasek kwarcowy). Ale nie zawsze tak jest. Zazwyczaj to, co nazywamy piaskiem, pochodzi z całej gamy najróżniejszych minerałów, które zostają

Marsjański krater na celowniku

genezy badanych skał i minerałów. Szczególnie interesujące są te osady krateru Gale, które prawdopodobnie powstały w środowisku wodnym. W nich bowiem mogą być zawarte pozostałości substancji organicznych, mogących świadczyć o dawnej obecności życia. Znacznie większe niż w poprzednich misjach rozmiary

NASA chce nadać paczkę z Marsa

Curiosity będzie w stanie pozyskiwać wnętrze skał, a nie tylko zmielony pył z ich powierzchni. Ma dysponować aparaturą pozwalającą prowadzić testy na obecność poszczególnych minerałów i podstawowe badania chemiczne. Ale najważniejszą jego częścią będzie niewielka puszka. Puszka, która ma wrócić na Ziemię

Jolka nr 87

sen o zdawaniu waluty- jadowity wąż z Ameryki Południowej- jest i szaradziarstwa (ja połknąłem!)- kiełkuje w dyktandach- kocur w świcie Wolanda- krótkonogie- lektura dla niewymagających- magmowa skała wylewna- . Mathieu- męski kwartet wokalny z repertuarem muzyki rozrywkowej- miasto tytułem powieści

Koralowiec jest kapryśny, ale daje zarobić

kupiłem prawie 30 kilo. Przesyłkę odbierałem w Warszawie. Do domu wiozłem ją autem, w specjalnym pojemniku. Włożyłem do akwarium i czekałem. Emocje niezwykłe. Nie wiedziałem, czy z moich skał coś wyjdzie. Po kilku dniach okazało się, że na mojej skale rośnie koralowiec! Cieszyłem się jak dziecko

Wielki plusk ok. 3,5 mld lat temu

tysiące kilometrów geologowie - prof. Donald R. Lowe z uniwersytetu Stanford oraz Gary R. Byerly z uniwersytetu Louisiana - w cienkiej warstwie skał osadowych znaleźli pozostałości po tej globalnej katastrofie. Chodzi o stare formacje skalne z australijskiego regionu Pilbara i w pobliżu

Indianie wygrali. Budowa kopalni złota w Peru zawieszona

osuszenie czterech wysokogórskich jezior, które są głównym rezerwuarem wody dla tysięcy okolicznych mieszkańców. Jeziora miały zostać zamienione w ogromne składowiska skał, gruzu i trujących odpadów chemicznych z wyrobisk górniczych. Koncern zapewniał, że wybuduje dwa sztuczne zbiorniki wody, które

Czy tak było na Ziemi 4 mld lat temu?

Czy to, co stworzyli w laboratorium Szostak i jego współpracownicy, mogło zdarzyć się na Ziemi 4 mld lat temu? Czy pęcherzyki tłuszczu, zmieniające się odczyny i porowate skały rzeczywiście istniały? - Jak najbardziej - twierdzi prof. Józef Kaźmierczak z Instytutu Paleobiologii PAN. Zgodnie z

Marsjański pech prześladuje Rosjan

chwytakiem, ale obawiano się, że osiądzie w miejscu, gdzie jest tylko lita skała i chwytak nie będzie miał czego zbierać. Wtedy polski szpikulec, zwany Chomikiem, miał wbić się i skruszyć powierzchnię Fobosa, a przy okazji do małego pojemnika pobrać próbkę gruntu. Chomik jest przygotowany na każdy rodzaj

Najlepszy minister

Na warszawskich Powązkach pochowany został prof. Stefan Kozłowski. Choć z wykształcenia był geologiem, to tak naprawdę bliżej niż do minerałów i skał było mu do żywej części środowiska. Konieczność jej ochrony stała się jego życiową pasją i powołaniem. Pierwsze raporty dotyczące fatalnych skutków

Sucho na Czerwonej Planecie

strome, że piasek ich grzbietu mógł się stoczyć sam lub z pomocą wiatru. Instrumenty sondy wykluczyły, by jasny osad na dnie i u podstawy wyżłobionych koryt był złożony z uwodnionych minerałów. Zdjęcia sondy demaskują też inne ślady, które dotąd przypisywano wodzie. Okazało się np., że dno kanału

Co ty wiesz o Księżycu?

wulkanicznej skały, która przybyła z tym transportem. Badali oni w szczególności skład chemiczny apatytu - jednego z minerałów, który wchodzi w skład bazaltu (za pomocą mikrosondy jonowej, czyli bombardując skałę strumieniem jonów i elektronów). Niezwykła konkluzja ich ledwie trzystronicowej pracy mówi, że w

Co by było, gdyby zabrakło Księżyca?

stanowić spektakularny widok na niebie, znajdował się bardzo blisko Ziemi i jego grawitacja wywoływała większe niż dziś fale przypływów i odpływów. Dzięki temu woda wdzierała się głębiej w ląd i wypłukiwała do oceanu minerały, które użyźniały pierwotną "prazupę", czyniąc ją bardziej zdatną dla

Wiemy już, co było przyczyną słynnej katastrofy tunguskiej

pochodzenie, m.in. troilit (siarczek żelaza), schreibersyt (fosforek żelaza, niklu i kobaltu) oraz taenit (stop żelaza i niklu). To zestaw minerałów często spotykany w meteorytach żelazno-kamiennych. Analiza Wiktora Kwasnicy i jego kolegów ukazała się właśnie w piśmie "Planetary and Space Science"

Zagadkowy oliwin w marsjańskim gruncie

Łazik Spirit spędza teraz czas na Marsie przy skale Adirondack w kształcie piramidy, która otrzymała imię łańcucha górskiego w stanie Nowy Jork. Ogląda ją pod swym mikroskopem i spektrometrami. Nadeszły już pierwsze analizy marsjańskiej gleby. I wywołały zdziwienie. Poza krzemem i żelazem

Jolka nr 47

mundiali w 1974 i 1982 roku + ... mączny, groźny szkodnik + miasto nad Sołą, z klubem hokejowym Unia + monumencik + Moryc z "Ziemi obiecanej" + najpospolitszy minerał skorupy ziemskiej + ... narodowe, np. Polacy i Turcy mieszkający w Niemczech + ... naukowe, świadczenia dla najlepszych uczniów

Rosa na Srebrnym Globie

;. - Daliśmy się ogłupić. Nie wierzono w wodę na Księżycu, bo nie ma tam atmosfery, a za dnia Słońce tam grzeje na tyle mocno, że wszelka wilgoć powinna wyparować. A zbadane skały - krzemiany bogate w wapń i glin czy też bazaltowe lawy - w ogóle nie zawierały minerałów, które tworzyły się w środowisku wodnym

Niezwykłe miejsca w USA. Dolina Śmierci

Valley - Dolina Śmierci. Jeden z nich znalazł na drodze kamyk - srebro! I tak rozpoczął się burzliwy okres w historii Doliny. Pustynne skały kryły w sobie nie tylko srebro, ale złoto, miedź, inne minerały. Jak grzyby po deszczu powstawały kopalnie i górnicze miasteczka. Gdy po kilku latach złoże się

Poszukiwanie życia na innej planecie. Może jesteśmy Marsjanami?

minerały i marsjańską glebę - łaziki Spirit i Opportunity, a także lądownik Phoenix. Curiosity będzie podobnie jak one wykonywać żmudną pracę geologa. Będzie podjeżdżał do ciekawych skał, wwiercał się w nie, szukał minerałów, z jakich zbudowany jest Mars, a także związków organicznych, które są budulcem

Boski smak Alzacji

Wogezów, bogatych w minerały. Stąd naturalna słodycz i wdzięk trunku oraz jego piękna ''suknia'', czyli wygląd. Siedmiuset spośród tysiąca winiarzy otwiera swoje piwnice dla gości. Można je bezpłatnie zwiedzać, degustować za ok. 10-15 euro bądź gratis, a nawet przenocować, bo miewają pokoje do wynajęcia

Jolka nr 29

ścisłego zarachowania + badacz starożytnych zwojów pisarskich + bezwład + biały minerał, składnik skał magmowych + budka pełna prasy + bylina lub krzew z rodziny astrowatych + charakterystyczna czapka żołnierzy Legii Cudzoziemskiej + chora na gościec + cienkie, grube lub ślepe + Cordell..., Chuck Norris w

Jolka 16

medalista igrzysk w Barcelonie (drużyna pięcioboju nowoczesnego) + magmowa skała głębinowa + maleńkie wyspiarskie państwo w Mikronezji + marka rosyjskich ciężarówek + Michał ...-Żymierski + mieszkanka Konakry, Bissau, Malabo + minerał skałotwórczy + miś z parku Jellystone + ... Mołotowa (lepiej nie pić

Guliwer w krainie Marsjan

, kołysze się niczym statek na morskich falach. Stacje na Ziemi śledzą sygnał z jej nadajnika i rejestrują najmniejsze zmiany kursu, rzędu milimetrów na sekundę. Za kilka tygodni z tych danych powinny zostać odtworzone szczegóły budowy Fobosa. Z zewnątrz wygląda on jak kawałek litej skały, ale najpewniej

Kopalnia potworów

- opowiada speleolog. - W pewnym momencie odwróciłem się i zobaczyłem długie, zakrzywione zęby wystające ze skały. To było zbiorowisko pięknie zachowanych kości. Wiedziałem, że to musi być coś szczególnego. Chciałem, by okazy te trafiły w dobre ręce, a nie zginęły gdzieś na giełdzie minerałów i

Tunguska zagadka

nie znajdziecie Pieniądze na ekspedycję naukową w głąb tajgi znalazły się dopiero 13 lat później, już w Rosji radzieckiej. Władimir Wiernadski, geochemik, pierwszy w Rosji poszukiwacz minerałów promieniotwórczych i szef Instytutu Radowego w Piotrogrodzie, wpadł na pomysł, aby wysłać w głąb Syberii

Na wysoki świński łeb

amatorzy skarbów zwabieni legendami o ukrytych zbójnickich łupach oraz naukowcy szukający minerałów, austro-węgierscy wojskowi kartografowie opracowujący mapy Galicji, a także kłusownicy. Byli wśród nich geograf i geolog Stanisław Staszic (1755-1826) i pierwszy proboszcz Zakopanego ksiądz Józef Stolarczyk

Sadło na brzuchu łasucha

granicie, marmurze i piaskowcu wody rzeki Aare. Rozszalała, nasycona minerałami z lodowca toń przypomina spienione mleko. Claudia Glatthard od lat oprowadza po nim turystów i jak wyznaje, nie ma dnia, by do wąwozu nie zajrzała - nawet w najpodlejszą pogodę. O budowie skał, składzie wody, roślinach w

Na dnie Atlantyku funkcjonuje od 30 tys. lat niezwykłe gorące miasto

minerałów. To z nich powstają niezwykłe budowle zwane przez badaczy kominami. Wysokość tych kominów wynosi zwykle 20-30 metrów, ale te, które dwa lata temu odkryto podczas wyprawy na dno północnego Atlantyku, wprawiły naukowców w osłupienie. Największe z nich miały aż 50-60 metrów i z oddali podobne były do

Mars w kolorze

już strudzeni i zmorzeni nieustanną pracą nazwali go "sennym zagłębieniem". Jedna z jego krawędzi jest odsłonięta, widać na niej skały. Byłaby więc szansa przekonania się, jakie minerały są płytko pod powierzchnią i warstwą pyłu. - Ta dziura jest oknem, które daje szansę zajrzeć do wnętrza

Dzieła stare, lecz nie ludzkie

sztuki. Ma mieć przynajmniej 200 tys. lat, a jego autorem byłby wymarły blisko 150 tys. lat pitekantrop (Homo erectus). Wcześniej świat obiegały informacje o odkryciach w Tan-Tan w Maroku, gdzie znaleziono rzekomo mającą aż 400 tys. lat rzeźbę pokrytą nalotem przypominającym ochrę (minerał używany do

A może jesteśmy z Marsa?

paradoksalnie bardzo przyczynił się do rozwoju nauki. Dynamicznie rozwinęła się, raczkująca do tego czasu, geomikrobiologia, która rewolucjonizuje dziś paleontologię i mikrobiologię. Bada ona interakcje zachodzące pomiędzy mikroorganizmami a nieożywionym środowiskiem. W jaki sposób narodziny wielu minerałów

Rozkład jazdy dla Opportunity. Spirit czeka na upgrade

Co najmniej dziesięć dni potrwają przygotowania do jazdy. Potem zbada on ciemne podłoże i gołe pokłady skał leżące nieopodal na krawędzi zagłębienia, w jakim się znalazł. To dwie podstawowe formacje geologiczne, z jakich składa się równina Meridiani, i obu nie trzeba długo szukać, szczęśliwie

Ust korale

Marilyn Monroe i Coco Chanel nie pokazywały się bez niej na salonach. Dziś 60 proc. pań deklaruje, że nigdy nie wyszłoby z domu bez pomalowanych ust. Tych deklaracji nie widać na polskiej ulicy. A już na pewno nie w wersji z czerwonymi ustami. Nie jesteśmy odważne? Przez szminkę na stos Niedawne

Układ Słoneczny. Mars. Martwa planeta?

widmo cieplne niewielkiego, dziesięciokilometrowego paska powierzchni. Naukowcy teraz zebrali wszystkie pomiary, zidentyfikowali minerały i wykreślili mapę minerałów tworzących ponad połowę powierzchni Marsa. Odkryli, że aż trzy procent powierzchni obfituje w oliwin, krzemian magnezu i żelaza. - Duże

Pierwsza podziemna instalacja do wychwytywania i przechowywania CO2

proc. i składować geologicznie. Do podziemnego składowiska, czyli naturalnie nieprzepuszczalnych skał, może być przesyłany rurociągami. Tam CO2 w postaci sprężonego gazu, połączony z wodą lub związany z minerałami pozostałby uwięziony i stale monitorowany przez dziesiątki lat. Unia i Norwegia są za

24 dni w jaskini

zachód słońca". "Gdzie?". "O, tam". A tu taka ciemność, że nie ma takiej na powierzchni, może w piwnicy. Pamiętam też, że myśmy wstawali i w tej ciemności oglądali skały i minerały. Widzieliśmy też Królową Ziemi. Królową Ziemi?! - To było tak: wyszedłem z ciała i wszedłem w skałę

NAJCZĘŚCIEJ CZYTANE